De 13 weken echo, of ETSEO / Eerste Trimester Structureel Echo Onderzoek, is een relatief nieuwe prenatale screening in Nederland die tussen de 12 en 14 weken zwangerschap wordt aangeboden. Deze echo kan helpen bij het vroeg opsporen van eventuele lichamelijke afwijkingen bij je baby. Maar wat is de 13-weken echo precies, en hoe gaat het in z’n werk? Hier nemen we je stap voor stap mee door het proces en lees je wat je kunt verwachten.
Waarom de 13 weken echo?
De 13 weken echo maakt het mogelijk om al vroeg in je zwangerschap eventuele lichamelijke afwijkingen bij je kindje op te sporen. Het onderzoek lijkt op de 20 weken echo, maar dan aangepast op wat er bij 13 weken zwangerschap kan worden gezien. Het kindje is rond 13 weken natuurlijk kleiner, en sommige afwijkingen die rond 20 weken al wel kunnen worden gezien zijn rond 13 weken nog niet te zien. Maar sommige afwijken zijn juist al wel rond 13 weken zwangerschap te zien.
Eigen keuze
De 13 weken echo wordt aan elke zwangere aangeboden en vergoed vanuit het rijk. Je kiest zelf of je deze echo wilt.
13 weken echo kosten
Gesprek bij je verloskundige
Vaak, tijdens je eerste bezoek aan je verloskundige, wordt je gevraagd of je meer wilt weten over het onderzoek naar down-, edwards- en patausyndroom en/of het onderzoek naar lichamelijke afwijkingen. In dat geval krijg je een 13 weken echo counseling. Dit is een gesprek waarbij de verloskundige uitleg geeft over:
- Wat is de 13 wekenecho?
- Welke afwijkingen zijn er te zien bij de 13 wekenecho?
- Kan iedereen een 13 wekenecho krijgen?
- Wat betekent meedoen aan de wetenschappelijke studie?
- Hoe gaat het echo-onderzoek?
- Wat gebeurt er als de echoscopist iets vindt op de echo?
Op basis van dit gesprek kun je kiezen om de 13 weken echo wel of niet te krijgen. Zonder dit gesprek kun je de echo niet krijgen.
Omdat veel zwangeren kiezen voor de 13 weken echo gaan verloskundigen er soms al vanuit dat je dit counseling gesprek wilt en wordt het voor je ingepland. Bij andere verloskundigen is het soms tegenovergesteld; daar moet je zelf het initiatief nemen en aangeven dat je meer wilt weten over het onderzoek naar down-, edwards- en patausyndroom en/of het onderzoek naar lichamelijke afwijkingen.
IMITAS studie
Je kunt alleen kiezen voor de 13 weken echo als je meedoet aan de wetenschappelijke IMITAS studie. Je tekent bij je verloskundige voor toestemming voor het gebruik van je gegevens voor deze studie. Onderaan deze blog kun je meer lezen over de IMITAS studie.
Wanneer is de 13 weken echo
De 13 weken echo wordt gedaan tussen 12 weken en 14 weken zwangerschap: 12+3 en 14+3 om precies te zijn, gebaseerd op je uitgerekende datum zoals die tijden de termijnecho is vastgesteld. Voor de IMITAS studie is het belangrijk dat landelijke gegevens goed met elkaar kunnen worden vergeleken. Daarom moet de echo precies binnen deze termijn worden gedaan. Niet eerder en niet later, zelfs niet 1 dag.
Keuzevrijheid echopraktijk
Je mag zelf kiezen waar je je 13 weken echo laat maken, of dit nu bij je eigen verloskundigenpraktijk is, een echo bureau waarnaar je verloskundige je verwijst, of een andere echopraktijk van je eigen keuze.
Voor het boeken van je 13 weken echo bij de zorgaanbieder van je keuze heb je geen toestemming van je verloskundige nodig, ook al is voor het krijgen van de 13 weken echo het counseling gesprek bij je verloskundige verplicht en teken je daar voor gebruik van je gegevens bij de studie.
Afspraak boeken zonder verwijzing
Ben je zwanger en wil je de 13 weken echo afspraak alvast plannen, maar heb je het counseling gesprek bij je verloskundige nog niet gehad? Dan kun je dat best alvast doen. Als je op het moment van boeken je termijnecho nog niet hebt gehad zul je zo goed mogelijk moeten inschatten hoe ver je zwanger bent en je afspraak boeken op een dag die ruim binnen de 12+3 en 14+3 weken zwangerschap ligt.
Blijkt later tijdens je termijnecho dat de gekozen datum buiten de 12+3 en 14+3 weken zwangerschap ligt, dan kun je de afspraak gewoon verzetten naar een datum binnen die periode. Heb je je afspraak geboekt, maar kies je op basis van je counseling gesprek toch niet voor de 13 weken echo? Dan kun je de afspraak gewoon annuleren.
Tijdens het boeken van je afspraak geef je aan je het counseling gesprek al hebt gehad, of dat je hierbij hulp van ons wilt. Kies dan voor deze laatste optie, dan helpen wij je bij het regelen van het gesprek bij je verloskundige.
Hoe lang duurt de 13 weken echo
De echo duurt zo’n 30 minuten.
13 weken echo kosten
Deze echo wordt vergoed vanuit het rijk; je betaalt hiervoor zelf niets. Bij een eventueel vervolgonderzoek (bijv. GUO) kunnen de kosten soms van je eigen risico af gaan.
Tijdens de 13 weken echo
Er wordt een beetje gel op je buik aangebracht. Dit helpt om de geluidsgolven te geleiden en maakt tegelijkertijd het bewegen van de echo probe over je buik makkelijker. Na afloop van de echo wordt de gel met een doek weer afgeveegd.
Inwendig of uitwendig kijken
Bij een 13 weken echo willen we je kindje van zo dichtbij mogelijk bekijken. Het is namelijk nog best klein, en hoe korter de afstand tot je kindje, hoe beter we de details in beeld krijgen. Het is vaak afhankelijk van de stand van je baarmoeder of uitwendig of juist inwendig het dichtstbij is. In de praktijk is dat ongeveer fifty/fifty en we beginnen altijd uitwendig.
Natuurlijk vragen we eerst of je een inwendige echo oké vindt.
Checken op afwijkingen
Tijdens de 13 echo checken we of je kindje ernstige lichamelijke afwijkingen heeft. Afwijkingen die tijdens de 13 weken echo mogelijk kunnen worden gezien zijn bijvoorbeeld:
– een open schedel
– een groot defect in de buikwand
– een open rug
– ernstige afwijkingen aan de hersenen
– ernstige misvormingen aan het gezicht
– hartafwijkingen
– afwijkingen aan armen of benen
Ook kijken we naar de groei van het kindje, het vruchtwater en de placenta.
Hoe en wanneer krijg ik de uitslag van de 13 weken echo?
Na afloop van de echo krijg je meteen de uitslag van de echoscopist. Bij 95% van de zwangerschappen zien we geen aanwijzing voor een afwijking. Verder onderzoek is dan niet nodig.
Bij 5% van de zwangerschappen zien we iets wat een afwijking kan zijn. Of het inderdaad een afwijking is, hoe erg deze is en wat het voor het kindje betekent is nog niet altijd duidelijk. Je wordt dan verwezen voor een GUO (geavanceerd ultrageluid onderzoek) in het ziekenhuis.
Kan ik zien of ik zwanger ben van een meisje of een jongen?
Bij de 13-weken echo kunnen we soms het geslacht herkennen.
Toch mag de echoscopist deze informatie niet met je delen.
Dit komt doordat de IMITAS-studie wil onderzoeken hoeveel zwangeren – na het uitgebreide gesprek met de verloskundige – kiezen voor de 13-weken echo. Als mensen de echo vooral zouden laten doen om het geslacht te weten te komen, zou dat de onderzoeksresultaten beïnvloeden. Daarom heeft het geen zin hier tijdens de echo naar te vragen.
Wil je graag weten of je zwanger bent van een meisje of een jongen dan kun je vanaf 14 weken een geslachtsbepaling echo boeken.
De IMITAS studie
Je kunt alleen kiezen voor de 13 weken echo als je meedoet aan de wetenschappelijke IMITAS studie. Maar waarom is er wetenschappelijke studie nodig naar deze echo? En wat merk je ervan als je meedoet aan de wetenschappelijke studie?
Het doel van de IMITAS studie is om te onderzoeken of de voordelen van de 13 weken echo opwegen tegen de nadelen ervan.
- Een vroege echo lijkt in het voordeel van zwangeren. Je kunt dan al vroeg in de zwangerschap weten of het kind een ernstige lichamelijke afwijking heeft. Je hebt zo meer tijd voor extra onderzoek en om te beslissen wat je met de uitslag doet.
- Maar aan de andere kant kan een vroege echo misschien ook zorgen voor extra onrust en onzekerheid.
In de studie wordt onder andere bekeken hoeveel zwangeren er – na het uitgebreide gesprek – kiezen voor de 13 weken echo. Ook kijken de onderzoekers naar de ervaringen van zwangeren en professionals. De WBO vergunning voor de ETSEO loopt tot 2027. Na de studie beslist het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS(Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport)) of de 13 weken echo definitief wordt ingevoerd in Nederland. Lees meer op pns.nl
Toestemming voor het gebruik van jouw gegevens
Meedoen aan de wetenschappelijke studie betekent dat de onderzoekers jouw gegevens zullen gebruiken. Je tekent hiervoor – bij jouw verloskundige of gynaecoloog – een toestemmingsformulier. Dit betekent twee dingen:
- Je geeft de onderzoekers toestemming voor het gebruik van jouw gegevens voor de wetenschappelijke studie.
- Ook gaat je ermee akkoord dat de onderzoekers contact met je kunnen opnemen voor aanvullend onderzoek (zoals via een vragenlijst of interview).
Toestemming voor onderzoek ná de IMITAS studie
Tijdens het counseling gesprek zal jouw zorgverlener je ook nog vragen of je het goed vindt dat wetenschappelijk onderzoekers jouw gegevens mogen gebruiken voor studies ná de IMITAS studie. Het gaat daarbij om wetenschappelijk onderzoek naar het verbeteren of uitbreiden van de prenatale (tijdens de zwangerschap) screening (onderzoek). Je kiest zelf of je toestemming geeft of niet. Jouw antwoord komt in Peridos.